ਫ਼ੋਨ GPay, PhonePe ਜਾਂ Paytm ਨਾਲ ਚੋਰੀ? ਹੁਣੇ ਇਹ ਕਰੋ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚੋਰੀ ਹੋਇਆ ਫ਼ੋਨ ਮਤਲਬ ਚੋਰੀ ਹੋਇਆ ਬਟੂਆ ਵੀ। ਇੱਥੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਪੇਮੈਂਟ ਐਪ ਕਿਵੇਂ ਬਲਾਕ ਕਰੀਏ, ਬੈਂਕ ਖਾਤਾ ਕਿਵੇਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰੀਏ ਅਤੇ ਧੋਖਾਧੜੀ ਕਿਵੇਂ ਰੋਕੀਏ — ਸਹੀ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ, ਜਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਹੋ ਸਕੇ।
ਕਦਮ 1: ਆਪਣਾ SIM ਬਲਾਕ ਕਰੋ (ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ)
ਪਹਿਲੇ 30 ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੋ
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ UPI ਧੋਖਾਧੜੀ ਫ਼ੋਨ ਚੋਰੀ ਦੇ 30–60 ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। SIM ਬਲਾਕ ਤੁਹਾਡੀ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਕਾਰਵਾਈ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਰ UPI ਟ੍ਰਾਂਜ਼ੈਕਸ਼ਨ ਲਈ ਤੁਹਾਡੇ ਰਜਿਸਟਰਡ ਮੋਬਾਈਲ ਨੰਬਰ 'ਤੇ OTP ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। SIM ਬਲਾਕ ਕਰਕੇ ਇਹ ਰਸਤਾ ਬੰਦ ਕਰੋ:
- Jio: 1800-889-9999 — ਮੁਫ਼ਤ, 24/7. "ਮੇਰੀ SIM ਬਲਾਕ ਕਰੋ" ਕਹੋ — ਆਧਾਰ ਜਾਂ ਵਿਕਲਪਕ ਨੰਬਰ ਨਾਲ ਤਸਦੀਕ।
- Airtel: 121 — ਗੁਆਚੀ/ਚੋਰੀ SIM ਵਿਕਲਪ ਦਬਾਓ। ID ਪ੍ਰਮਾਣ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵੀ Airtel ਸਟੋਰ 'ਤੇ ਵੀ ਉਪਲਬਧ।
- Vi (Vodafone Idea): 199 — ਐਮਰਜੈਂਸੀ SIM ਬਲਾਕ ਮੰਗੋ।
- BSNL: 1800-180-1503 — SIM ਬਲਾਕ ਅਤੇ ਬਦਲਾਅ ਲਈ ਨਜ਼ਦੀਕੀ BSNL ਦਫ਼ਤਰ ਜਾਓ।
ਕਦਮ 2: ਹਰ UPI ਐਪ ਬਲਾਕ ਕਰੋ
ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਫ਼ੋਨ ਤੋਂ ਇਹ ਕਰੋ — ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਦਾ ਫ਼ੋਨ ਜਾਂ ਉਧਾਰੇ ਫ਼ੋਨ ਨਾਲ ਚੱਲੇਗਾ:
Google Pay (GPay): pay.google.com 'ਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਤੋਂ ਸਾਈਨ ਇਨ ਕਰੋ → Settings → Manage linked accounts। ਜਾਂ 1-800-419-0157 'ਤੇ ਕਾਲ ਕਰੋ। myaccount.google.com → Security → Your devices ਤੋਂ ਡਿਵਾਇਸ ਹਟਾਓ।
PhonePe: PhonePe ਸਹਾਇਤਾ ਨੂੰ ਕਾਲ ਕਰੋ: 080-68727374। ਜਾਂ support@phonepe.com 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਰਜਿਸਟਰਡ ਨੰਬਰ ਨਾਲ ਈਮੇਲ ਕਰੋ ਅਤੇ ਖਾਤਾ ਬਲਾਕ ਕਰਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰੋ।
Paytm: Paytm 24/7 ਹੈਲਪਲਾਈਨ: 0120-4456-456। ਜਾਂ paytm.com 'ਤੇ ਲੌਗਇਨ ਕਰੋ → Profile → Security → Deactivate account on lost device।
BHIM / ਬੈਂਕ UPI ਐਪਸ: ਆਪਣੇ ਬੈਂਕ ਦੀ 24/7 ਹੈਲਪਲਾਈਨ 'ਤੇ ਕਾਲ ਕਰੋ ਅਤੇ UPI ਫ਼ਰੀਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹੋ। NPCI ਹੈਲਪਲਾਈਨ: 1800-120-1740।
ਕਦਮ 3: ਆਪਣੇ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਕਾਲ ਕਰੋ
ਆਪਣੇ ਬੈਂਕ ਦੀ 24/7 ਹੈਲਪਲਾਈਨ 'ਤੇ ਕਾਲ ਕਰੋ ਅਤੇ ਖਾਤਾ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫ਼ਰੀਜ਼ ਕਰਨ ਜਾਂ UPI/NEFT/IMPS ਟ੍ਰਾਂਜ਼ੈਕਸ਼ਨ ਬਲਾਕ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹੋ:
- SBI: 1800-11-2211
- HDFC Bank: 1800-202-6161
- ICICI Bank: 1800-200-3344
- Axis Bank: 1800-419-5959
- Kotak Bank: 1860-266-2666
- Bank of Baroda: 1800-258-4455
- Punjab National Bank: 1800-180-2222
- Canara Bank: 1800-425-0018
ਉੱਪਰ ਸਾਰੇ ਨੰਬਰ ਮੁਫ਼ਤ ਹਨ। ਜੇ ਤੁਹਾਡਾ ਬੈਂਕ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ, "[ਬੈਂਕ ਦਾ ਨਾਮ] 24x7 ਹੈਲਪਲਾਈਨ" ਖੋਜੋ।
ਕਦਮ 4: ਸਾਈਬਰਕ੍ਰਾਈਮ ਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰੋ
ਜੇ ਪੈਸੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਭੇਜੇ ਗਏ ਹਨ, ਤੁਰੰਤ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰੋ। ਜਲਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਨ ਨਾਲ ਬੈਂਕਿੰਗ ਧੋਖਾਧੜੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ:
- 1930 ਕਾਲ ਕਰੋ (ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਈਬਰਕ੍ਰਾਈਮ ਹੈਲਪਲਾਈਨ) — 24/7 ਉਪਲਬਧ। ਧੋਖਾਧੜੀ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ੈਕਸ਼ਨ ਫ਼ਰੀਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿੱਧੇ ਬੈਂਕਾਂ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।
- cybercrime.gov.in 'ਤੇ ਦਰਜ ਕਰੋ — UPI ਹਵਾਲਾ ਨੰਬਰ, ਰਕਮ, ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ UPI ID ਸਮੇਤ ਆਨਲਾਈਨ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰੋ।
- ਸਥਾਨਕ ਪੁਲਿਸ 'ਤੇ FIR ਦਰਜ ਕਰੋ — ਧੋਖਾਧੜੀ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ੈਕਸ਼ਨ ਵਾਲਾ ਬੈਂਕ ਸਟੇਟਮੈਂਟ ਲੈ ਕੇ ਜਾਓ। ਬੀਮਾ ਦਾਅਵਿਆਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ।
ਜ਼ਰੂਰੀ ਨੰਬਰ: 1930 (ਸਾਈਬਰਕ੍ਰਾਈਮ), 112 (ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ), 1800-120-1740 (NPCI/UPI)
UPI ਧੋਖਾਧੜੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ
ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਤਰੀਕੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਚੋਰ ਚੋਰੀ ਹੋਏ ਫ਼ੋਨ ਦਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਉਠਾਉਂਦਾ ਹੈ:
ਸਕ੍ਰੀਨ ਅਨਲਾਕ + ਐਪ ਖੋਲ੍ਹਣਾ (ਜ਼ਿਆਦਾ ਜੋਖ਼ਮ) — ਜੇ ਫ਼ੋਨ 'ਤੇ ਲਾਕ ਸਕ੍ਰੀਨ PIN ਨਹੀਂ, ਜਾਂ ਚੋਰ PIN ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿੱਧਾ GPay ਜਾਂ PhonePe ਖੋਲ੍ਹ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਐਪਸ ₹5,000 ਤੋਂ ਘੱਟ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਲਈ ਦੂਜਾ PIN ਨਹੀਂ ਮੰਗਦੀਆਂ। ਹੱਲ: ਮਜ਼ਬੂਤ ਲਾਕ ਸਕ੍ਰੀਨ PIN ਅਤੇ ਵੱਖਰਾ UPI PIN ਰੱਖੋ।
SIM ਸਵੈਪ / OTP ਚੋਰੀ (ਜ਼ਿਆਦਾ ਜੋਖ਼ਮ) — ਜੇ ਚੋਰ ਕੋਲ ਤੁਹਾਡੀ SIM ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਲਈ OTP ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹੱਲ: 30 ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ SIM ਬਲਾਕ ਕਰੋ।
ਸੇਵ ਕਾਰਡ / ਆਟੋ-ਪੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ (ਦਰਮਿਆਨਾ ਜੋਖ਼ਮ) — Amazon, Flipkart ਵਰਗੀਆਂ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਐਪਸ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰਡ ਸੇਵ ਹਨ, ਵਰਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੱਲ: PC ਤੋਂ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਐਪ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਸੇਵ ਕਾਰਡ ਹਟਾਓ।
ਚੋਰੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰੋ
ਇਹ ਕਦਮ ਹੁਣੇ ਚੁੱਕੋ:
- ਲਾਕ ਸਕ੍ਰੀਨ PIN ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ UPI PIN ਰੱਖੋ — ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਇੱਕੋ PIN ਵਰਤਦੇ ਹਨ। ਵੱਖਰਾ UPI PIN ਦੂਜੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪਰਤ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
- ਸਾਰੀਆਂ ਪੇਮੈਂਟ ਐਪਸ 'ਤੇ ਐਪ ਲਾਕ ਚਾਲੂ ਕਰੋ — GPay, PhonePe ਅਤੇ Paytm ਸਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਨ-ਐਪ ਲਾਕ ਸੈਟਿੰਗ ਹੈ। ਫ਼ੋਨ ਅਨਲਾਕ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਐਪ PIN ਜਾਂ ਫਿੰਗਰਪ੍ਰਿੰਟ ਮੰਗੇ।
- ਰੋਜ਼ਾਨਾ UPI ਟ੍ਰਾਂਜ਼ੈਕਸ਼ਨ ਸੀਮਾ ਸੈੱਟ ਕਰੋ — ਬੈਂਕ ਐਪ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ UPI ਸੀਮਾ (ਜਿਵੇਂ ₹10,000) ਸੈੱਟ ਕਰੋ।
- ਸਾਰੇ ਬੈਂਕ ਹੈਲਪਲਾਈਨ ਨੰਬਰ ਦੂਜੇ ਫ਼ੋਨ 'ਤੇ ਸੇਵ ਕਰੋ — ਚੋਰੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੂਜੇ ਫ਼ੋਨ ਤੋਂ ਕਾਲ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ।
- ਚੋਰੀ 'ਤੇ Raksha ਦਾ ਰਿਮੋਟ ਲਾਕ ਵਰਤੋ — Lost Mode ਚਾਲੂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਸਕ੍ਰੀਨ ਲਾਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।