ಭಾರತದಲ್ಲಿ Cybercrime Laws: ನಿಮ್ಮ ಫೋನ್ ಕಳ್ಳತನವಾದಾಗ ನಿಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳು

ಈ ಲೇಖನ ಫೋನ್ ಕಳ್ಳತನ ಮತ್ತು ಡೇಟಾ ದುರುಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾರತೀಯ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಸಾರಾಂಶಿಸುತ್ತದೆ. ನಿಮ್ಮ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಕಾನೂನು ಸಲಹೆಗಾಗಿ, practising advocate ಅನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ.

• IPC Section 379 — ಕಳ್ಳತನ (3 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಜೈಲು + ದಂಡ). ನಿಮ್ಮ ಫೋನ್ ಕಳ್ಳತನವಾದಾಗ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ — ಕಿತ್ತುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಜೇಬಿನಿಂದ ತೆಗೆದದ್ದು, ಅಥವಾ ಕೋಣೆಯಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು. ಇದು ಒಂದು cognizable offence, ಅಂದರೆ ಪೊಲೀಸ್ warrant ಇಲ್ಲದೆ arrest ಮಾಡಬಹುದು ಮತ್ತು FIR ದಾಖಲಿಸಲೇಬೇಕು. ಅವರು ನಿರಾಕರಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದರೆ, ನೀವು SP ಅಥವಾ Magistrate ಅವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು.
• IPC Section 380 — ವಾಸದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಳ್ಳತನ (7 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಜೈಲು + ದಂಡ). ಫೋನ್ ನಿಮ್ಮ ಮನೆ, ಹೋಟೆಲ್ ಕೋಣೆ, ಅಥವಾ ನೀವು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಯಾವುದೇ ಕಟ್ಟಡದಿಂದ ಕಳ್ಳತನವಾಗಿದ್ದರೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. Section 379 ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷೆ — ಕಳ್ಳತನ ಕಟ್ಟಡದ ಒಳಗೆ ಆಗಿದ್ದರೆ ನಿಮ್ಮ FIR ನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಮೂದಿಸಿ.
• IT Act Section 66C — Identity Theft (3 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ + ₹1 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ದಂಡ). ನಿಮ್ಮ ಫೋನ್ ಕದ್ದ ನಂತರ ಯಾರಾದರೂ ನಿಮ್ಮ Aadhaar, PAN, DigiLocker documents, ಅಥವಾ digital signatures ಅನ್ನು ಮೋಸದಿಂದ ಬಳಸಿದರೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ electronic signature, password, ಅಥವಾ unique identification feature ದುರುಪಯೋಗವನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
• IT Act Section 66D — Computer ಬಳಸಿ Impersonation ಮೂಲಕ ಮೋಸ (3 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ + ₹1 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ದಂಡ). ಯಾರಾದರೂ ನಿಮ್ಮ ಫೋನ್ ಬಳಸಿ ನಿಮ್ಮಂತೆ ನಟಿಸಿದರೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ — ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನಿಮ್ಮ WhatsApp ಬಳಸಿ ನಿಮ್ಮ ಸಂಪರ್ಕಗಳಿಂದ ಹಣ ಕಳುಹಿಸುವಂತೆ ಮೋಸ ಮಾಡುವುದು. ನಿಮ್ಮ ಸಂಪರ್ಕಗಳಿಂದ ಹಣ ಸುಲಿಗೆಯಾಗಿದ್ದರೆ ಇದನ್ನು 379 ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿಸಿ ದಾಖಲಿಸಿ.
• IT Act Section 43 — ಅನಧಿಕೃತ ಪ್ರವೇಶ / ಡೇಟಾ ಕಳ್ಳತನ (civil liability — ₹1 ಕೋಟಿಯವರೆಗೆ compensation). ಯಾರಾದರೂ ಅನಧಿಕೃತವಾಗಿ ನಿಮ್ಮ email, social media, ಅಥವಾ ಕಳುವಾದ ಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ files ಅನ್ನು access ಮಾಡಿದರೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. criminal prosecution ಬದಲಿಗೆ, ಅಥವಾ ಜೊತೆಗೆ, compensation ಬಯಸಿದಾಗ ಉಪಯುಕ್ತವಾದ civil remedy.
• BNS Section 303 (ಹಿಂದೆ IPC 420) — ಮೋಸ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿ ವಂಚನೆಯಿಂದ ಪಡೆಯುವಿಕೆ (7 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ + ದಂಡ). ಕಳ್ಳ ನಿಮ್ಮ ಫೋನ್ ಅಥವಾ ಗುರುತನ್ನು ಬಳಸಿ ಇತರರಿಂದ ಮೋಸದಿಂದ ಹಣ ಅಥವಾ ಆಸ್ತಿ ಪಡೆದರೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ — ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕಳ್ಳ ನಿಮ್ಮಂತೆ ನಟಿಸಿ ಹಣ ಪಡೆದ UPI fraud cases.

• ಪೊಲೀಸ್ ಕಳ್ಳತನಕ್ಕೆ (IPC 379) FIR ದಾಖಲಿಸಲೇಬೇಕು — ಫೋನ್ ಕಳ್ಳತನ ಒಂದು cognizable offence. ಪೊಲೀಸ್ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ FIR ಬದಲು non-cognizable report (NCR) ಕೊಡುವಂತಿಲ್ಲ. ಅವರು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೆ, Lalita Kumari vs Government of UP (2013) ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ Supreme Court ತೀರ್ಪನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ಇದು ಎಲ್ಲ cognizable offences ಗೆ FIR ದಾಖಲಿಸುವುದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿತ್ತು.
• FIR ನ ಉಚಿತ ಪ್ರತಿ ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕು ನಿಮಗಿದೆ — CrPC Section 154(2) ಪ್ರಕಾರ, ನಿಮಗೆ FIR ನ signed ಪ್ರತಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ಸಿಗಬೇಕು. ಅವರು ಹಣ ಕೇಳಿದರೆ ಅಥವಾ ನಿರಾಕರಿಸಿದರೆ, SP ಗೆ escalate ಮಾಡಿ.
• ಯಾವುದೇ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಯಲ್ಲಿ complaint ದಾಖಲಿಸಬಹುದು — 2013 ರಿಂದ, jurisdiction ಏನೇ ಇರಲಿ, ಯಾವುದೇ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಯಲ್ಲಿ ನೀವು "Zero FIR" ದಾಖಲಿಸಬಹುದು. ನಂತರ FIR ಸರಿಯಾದ ಠಾಣೆಗೆ transfer ಆಗುತ್ತದೆ.
• ಪೊಲೀಸ್ ನಿರಾಕರಿಸಿದರೆ, SP ಅಥವಾ Magistrate ಗೆ escalate ಮಾಡಿ — Superintendent of Police ಗೆ ಲಿಖಿತ complaint ಕಳುಹಿಸಿ, ಅಥವಾ CrPC Section 156(3) ಅಡಿ Judicial Magistrate ಮುಂದೆ private complaint ದಾಖಲಿಸಿ — Magistrate ಪೊಲೀಸ್‌ಗೆ ತನಿಖೆ ನಡೆಸುವಂತೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಬಹುದು.
• Cybercrime complaints online ದಾಖಲಿಸಬಹುದು — IT Act offences ಗಳಿಗೆ (identity theft, UPI fraud), cybercrime.gov.in ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿ. ಮೊದಲ complaint ಗೆ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಗೆ ಹೋಗುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.

• ಫೋನ್ ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಕಳ್ಳತನ — ಸ್ಥಳೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆ (IPC 379/380 ಅಡಿ FIR). ನಂತರ IMEI block ಮಾಡಲು sancharsaathi.gov.in ನಲ್ಲಿ CEIR.
• UPI fraud / ಖಾತೆಯಿಂದ ಹಣ ಕಳ್ಳತನ — ತಕ್ಷಣ 1930 (Cybercrime Helpline) ಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ. "Financial Fraud" ಅಡಿ cybercrime.gov.in ನಲ್ಲಿಯೂ ದಾಖಲಿಸಿ.
• WhatsApp ಸ್ವಾಧೀನ / identity impersonation — "Other Cybercrime" ಅಡಿ cybercrime.gov.in. support@whatsapp.com ಗೆ WhatsApp ಗೂ report ಮಾಡಿ.
• Aadhaar ಅಥವಾ PAN ದುರುಪಯೋಗ — uidai.gov.in ನಲ್ಲಿ UIDAI ಅಥವಾ 1947 ಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ. cybercrime.gov.in ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆ ಗೂ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ.
• ಕಳುವಾದ ಫೋನ್‌ನಿಂದ ಡೇಟಾ access — IT Act 43/66C ಅಡಿ cybercrime.gov.in. ಸ್ಥಳೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಇದಕ್ಕೂ FIR ದಾಖಲಿಸಬಹುದು.

• 1930 — Cybercrime Helpline
• 112 — National Emergency
• 1947 — UIDAI / Aadhaar
• 14440 — DigiLocker Support